سلستین

 
سلستین (Celestine) یا سلستیت (Celestite) با فرمول شیمیایی SrSO4، تشکیل شده از سولفات استرانسیم است؛ دلیل این نام‌گذاری این است که گاهی به رنگ آبی ملایم، دیده شده‌است. این کانی شکننده، به شکل‌های بلوری یا گاهی الیافی تشکیل می‌شود. عمده ذخایر سلستین در ایران و در استان سمنان قرار دارد.  بزرگترین سلستین با نام ژئد، در دریاچه ایری در اوهایو پیدا شده که قطر پهن‌ترین نقطهٔ آن ۳۵ پا (فوت) است.

كاني سلستين عمده ترين كاني تجاري براي توليد  Sr بوده و معمولاً به صورت روباز و به طريقه سنگ جوري دستي استخراج مي شود.

 
عمده ترين مصارف صنعتي استرانسيم به شرح زير مي باشد:
 
در آتش بازي ها به علت ايجاد رنگ قرمز لاكي و در صنايع نظامي، تركيبات مختلف آن از قبيل نيترات استرانسيم، پر اكسيد و اگزالات آن براي ساخت منورها، مهمات ردياب و براي تهيه ابريشم مصنوعي استفاده میشود.
 
نمك هاي استرانسيم جهت ته نشيني سيليس، آهن، منگنز از محلول هاي غليظ شده كاربرد دارد.
 
فسفات استرانسيم جهت تهيه لامپ هاي فلوئورسانس استفاده مي شود، كلريد استرانسيم در ساخت خمير دندان براي دندان هاي حساسا و نيز به عنوان جانشين باريت در گل حفاري براي چاه هاي نفت كاربرد دارد. در ساخت تلويزيون هاي رنگي كربنات استرانسيم براي لامپ تصوير به كار مي رود.
  
اكسيد استرانسيم و اكسيد باريم براي محافظت اشعه در شيشه تلويزيون استفاده مي شود، در ساخت سراميك هاي فريت مگنت، كربنات استرانسيم مورد استفاده قرار مي گيرد. اين كاني اصولاً در خميره شيشه، چيني و لعاب مصرف شده كه باعث افزايش سختي و شفافيت سراميك مي شود.
 
در صنعت الكترو سراميك كربنات استرانسيم را در درجه حرارت بالا با اكسيد آهن تركيب نموده و به فريت تبديل مي كنند. پودر حاصله در 1200 درجه سانتي گراد ذوب شده و ماده اي به دست مي آيد كه داراي خاصيت مغناطيسي بسيار زياد مي باشد.

 
براي الكترولیز روي از كربنات استرانسيم استفاده مي شود، بدين جهت که ZnSO4  مقداري PbSO4  در خود دارد كه كربنات استرانسيوم فلز Pb را از روي جدا مي كند و در نتيجه باعث افزايش خلوص  Zn  مي شود.

 
سلستين يك مينرال مناسب براي كلكسيونرها مي باشد. رنگ آبي آسمان آن بسيار زيبا بوده و در ميان كاني هاي سلطنتي بي همتا است. يكي ديگر از رنگ هاي زيباي آن سلستين آبي با گوگرد زرد روشن مي باشد. بلورهاي زيبا رنگ آبي جذاب آن را براي هر شخص كلكسيونر و هر كس ديگري ارزشمند مي سازد.

 
از ديگر موارد استفاده Sr و تركيبات آن در پزشكي، صنايع متالورژي، ذوب فلزات، مواد رنگرزی و ...  مي باشد.

 
سلستيت در روانشناسي و روانپزشكي كاربرد وسيعي دارد و در اين زمينه از كاني هاي با ارزش محسوب مي شود. تركيبات دارويي تهيه شده از آن باعث بالا رفتن مهارت هاي سخنوري، نويسندگي و روابط عمومي مي شود و به دريافت پيام هاي شفاهي كمك نموده، باعث بالا رفتن قدرت دريافت و درك مفاهيم مي گرد.

 
باریت
  باریت ترکیب طبیعی سولفات باریم به فرمول BaSO4 می باشد که به نام Heavy Spar نیز شناخته می‌شود که جزو گروه سولفاتها می‌باشد. نام باریت از واژه یونانی barys   به معنای سنگین است. سیستم تبلور آن ارتورومیک می‌باشد. مهمترین کانیهای باریم‌دار عبارتند از (BaSO4) و ویتریت (BaCO3) میزان فراوانی باریت بیشتر از ویتریت است. باریت در طبیعت به صورت رگه‌ای و لایه‌ای یافت می‌شود.

 
باریت در حالت معمولی سفید رنگ تا خاکستری روشن است ولی ممکن است به رنگهای متمایل به آبی، قهوه‌ای یا سیاه نیز دیده شود. باریت یک کانی اوپک (Opeque)  تیره بوده و دارای جلای صدفی می‌باشد. نمونه‌های تیپ یک آن به صورت بلورهای ارترومبیک دیده می‌شود اما باریت تجارتی به صورت دانه‌دانه، توده‌های بلورین و یا قلوه‌ای تهیه می‌شود.

 
وزن مخصوص این کانی زیاد می‌باشد و در حدود 4.3 تا 4.6 می‌باشد. این مشخصه باریت کمک زیادی به شناسایی آن می‌کند. سختی باریت دارای دامنه تغییرات قابل ملاحظه‌ای می‌باشد و از 2.5 تا 3.5 متغیر می‌باشد که معمولا نواحی مختلف باریت با سختی متفاوتی را تولید می‌نمایند.
 
این کانه در صنایع گوناگونی مورد مصرف قرار می‌گیرد. به دلیل فراوان بودن ذخایر باریت در بیشتر نقاط دنیا و همچنین ویژگیهای خاص آن، این کانه، کاربرد زیادی در صنایع مختلف پیدا کرده‌است. باریت عمدتاً بعنوان پرکننده در تهیه گل حفاری، لاستیک، کاغذهای مرغوب، کابل‌سازی، پلاستیک سازی، ساخت و پردازش کائوچو، رنگ سازی، سرامیک سازی، ساخت شیشه‌های شفاف، صنایع چینی‌سازی، لوازم آرایشی، جوهر سفید و لاک غلط گیر، ساخت لباس‌های عایق، لنت ترمز، شمع خودرو، لوله‌های خلاء، وسایل آتش بازی، مواد منفجره، آلیاژ، حفاظت پرتو، در لامپ‌های فلوئورسنت، در رآکتوهای هسته‌ای، داروسازی و پزشکی یافت می‌شود.

 
سنگ گچ

  گچ، سنگ گچ کلسیم سولفات آبدار طبیعی است و در چندین فرم بلوری یافت می‌شود. گچ را پس از استخراج از معدن مانند آهک به کوره می‌برند و تا دمای نزدیک به ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد گرما می‌دهند تا شماری از مولکول‌های آب تبلورش را از دست بدهد وبه فرم گچ قابل به‌کارگیری به عنوان مصالح ساختمانی و قالب گیری درآید. معمولاً گچ را با آسیابهای مخصوص به صورت پودر در می‌آورند و در کیسه‌ها یا به صورت فله به فروش می‌رسد. پودرهای گچ مرغوب باید کوچکتر از 0.15 میلی‌متر باشد.

 
در اکثر موارد ترکیب گچ و آب خالص برای کاربردهای مختلف استفاده می‌شود هر چند در موارد نیاز با اضافه کردن مقداری مواد مختلف می‌توان زمان سفت شدن آن را کاهش داد. مثلاً با اضافه کردن ۱٪ نمک طعام به مخلوط گچ و آب زمان سفت شدن آن زیاد می‌شود و اگر میزان نمک بیش از ۴ درصد شود زمان سفت شدن زیاد می‌شود. (تا ۳۰ دقیقه)

2CaSO4 · 4H2O
2CaSO4 · H2O + 3H2O

 
رنگ گچ به فرم طبیعی سفید بوده و ممکن است به دلیل ناخالصی‌های مواد آلی رس و اکسید آهن به رنگ‌های خاکستری، خاکستری مایل به آبی، صورتی یا زرد دیده شود. سنگ گچ دارای سیستم تبلور منوکلینیک، وزن مخصوص 2.32 و سختی 1.5 تا 2 می‌باشد. ژیپس در اسید کلریدریک و آب گرم به فرم محلول در می‌آید. سنگ گچ خالص دارای 20.9 درصد آب ترکیبی و 46/6 درصد SO3 و32.5  درصد CaO است.

 
خلوص سنگ گچ بر پایه درصد کانی ژیپس در آن تعریف می‌شود. بر پایه انجمن استاندارد مصالح آمریکا (ASTM)   دست‌کم خلوص مورد نیاز برای سنگ گچ در مواد صنعتی ۷۰ درصد ژیپس است در صورتی که بیش‌تر سنگ گچ‌های تجارتی و بازرگانی دارای ۷۵ تا ۹۰ درصد خلوص می‌باشند. نا خالصی‌های موجود در سنگ گچ بیش‌تر شیل، رس‌ها و کربنات کلسیم است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 سلستین

 
سلستین (Celestine) یا سلستیت (Celestite) با فرمول شیمیایی SrSO4، تشکیل شده از سولفات استرانسیم است؛ دلیل این نام‌گذاری این است که گاهی به رنگ آبی ملایم، دیده شده‌است. این کانی شکننده، به شکل‌های بلوری یا گاهی الیافی تشکیل می‌شود. عمده ذخایر سلستین در ایران و در استان سمنان قرار دارد.  بزرگترین سلستین با نام ژئد، در دریاچه ایری در اوهایو پیدا شده که قطر پهن‌ترین نقطهٔ آن ۳۵ پا (فوت) است.

كاني سلستين عمده ترين كاني تجاري براي توليد  Sr بوده و معمولاً به صورت روباز و به طريقه سنگ جوري دستي استخراج مي شود.

 
عمده ترين مصارف صنعتي استرانسيم به شرح زير مي باشد:
 
در آتش بازي ها به علت ايجاد رنگ قرمز لاكي و در صنايع نظامي، تركيبات مختلف آن از قبيل نيترات استرانسيم، پر اكسيد و اگزالات آن براي ساخت منورها، مهمات ردياب و براي تهيه ابريشم مصنوعي استفاده میشود.
 
نمك هاي استرانسيم جهت ته نشيني سيليس، آهن، منگنز از محلول هاي غليظ شده كاربرد دارد.
 
فسفات استرانسيم جهت تهيه لامپ هاي فلوئورسانس استفاده مي شود، كلريد استرانسيم در ساخت خمير دندان براي دندان هاي حساسا و نيز به عنوان جانشين باريت در گل حفاري براي چاه هاي نفت كاربرد دارد. در ساخت تلويزيون هاي رنگي كربنات استرانسيم براي لامپ تصوير به كار مي رود.
  
اكسيد استرانسيم و اكسيد باريم براي محافظت اشعه در شيشه تلويزيون استفاده مي شود، در ساخت سراميك هاي فريت مگنت، كربنات استرانسيم مورد استفاده قرار مي گيرد. اين كاني اصولاً در خميره شيشه، چيني و لعاب مصرف شده كه باعث افزايش سختي و شفافيت سراميك مي شود.
 
در صنعت الكترو سراميك كربنات استرانسيم را در درجه حرارت بالا با اكسيد آهن تركيب نموده و به فريت تبديل مي كنند. پودر حاصله در 1200 درجه سانتي گراد ذوب شده و ماده اي به دست مي آيد كه داراي خاصيت مغناطيسي بسيار زياد مي باشد.

 
براي الكترولیز روي از كربنات استرانسيم استفاده مي شود، بدين جهت که ZnSO4  مقداري PbSO4  در خود دارد كه كربنات استرانسيوم فلز Pb را از روي جدا مي كند و در نتيجه باعث افزايش خلوص  Zn  مي شود.

 
سلستين يك مينرال مناسب براي كلكسيونرها مي باشد. رنگ آبي آسمان آن بسيار زيبا بوده و در ميان كاني هاي سلطنتي بي همتا است. يكي ديگر از رنگ هاي زيباي آن سلستين آبي با گوگرد زرد روشن مي باشد. بلورهاي زيبا رنگ آبي جذاب آن را براي هر شخص كلكسيونر و هر كس ديگري ارزشمند مي سازد.

 
از ديگر موارد استفاده Sr و تركيبات آن در پزشكي، صنايع متالورژي، ذوب فلزات، مواد رنگرزی و ...  مي باشد.

 
سلستيت در روانشناسي و روانپزشكي كاربرد وسيعي دارد و در اين زمينه از كاني هاي با ارزش محسوب مي شود. تركيبات دارويي تهيه شده از آن باعث بالا رفتن مهارت هاي سخنوري، نويسندگي و روابط عمومي مي شود و به دريافت پيام هاي شفاهي كمك نموده، باعث بالا رفتن قدرت دريافت و درك مفاهيم مي گرد.

 
باریت
  باریت ترکیب طبیعی سولفات باریم به فرمول BaSO4 می باشد که به نام Heavy Spar نیز شناخته می‌شود که جزو گروه سولفاتها می‌باشد. نام باریت از واژه یونانی barys   به معنای سنگین است. سیستم تبلور آن ارتورومیک می‌باشد. مهمترین کانیهای باریم‌دار عبارتند از (BaSO4) و ویتریت (BaCO3) میزان فراوانی باریت بیشتر از ویتریت است. باریت در طبیعت به صورت رگه‌ای و لایه‌ای یافت می‌شود.

 
باریت در حالت معمولی سفید رنگ تا خاکستری روشن است ولی ممکن است به رنگهای متمایل به آبی، قهوه‌ای یا سیاه نیز دیده شود. باریت یک کانی اوپک (Opeque)  تیره بوده و دارای جلای صدفی می‌باشد. نمونه‌های تیپ یک آن به صورت بلورهای ارترومبیک دیده می‌شود اما باریت تجارتی به صورت دانه‌دانه، توده‌های بلورین و یا قلوه‌ای تهیه می‌شود.

 
وزن مخصوص این کانی زیاد می‌باشد و در حدود 4.3 تا 4.6 می‌باشد. این مشخصه باریت کمک زیادی به شناسایی آن می‌کند. سختی باریت دارای دامنه تغییرات قابل ملاحظه‌ای می‌باشد و از 2.5 تا 3.5 متغیر می‌باشد که معمولا نواحی مختلف باریت با سختی متفاوتی را تولید می‌نمایند.
 
این کانه در صنایع گوناگونی مورد مصرف قرار می‌گیرد. به دلیل فراوان بودن ذخایر باریت در بیشتر نقاط دنیا و همچنین ویژگیهای خاص آن، این کانه، کاربرد زیادی در صنایع مختلف پیدا کرده‌است. باریت عمدتاً بعنوان پرکننده در تهیه گل حفاری، لاستیک، کاغذهای مرغوب، کابل‌سازی، پلاستیک سازی، ساخت و پردازش کائوچو، رنگ سازی، سرامیک سازی، ساخت شیشه‌های شفاف، صنایع چینی‌سازی، لوازم آرایشی، جوهر سفید و لاک غلط گیر، ساخت لباس‌های عایق، لنت ترمز، شمع خودرو، لوله‌های خلاء، وسایل آتش بازی، مواد منفجره، آلیاژ، حفاظت پرتو، در لامپ‌های فلوئورسنت، در رآکتوهای هسته‌ای، داروسازی و پزشکی یافت می‌شود.

 
سنگ گچ

  گچ، سنگ گچ کلسیم سولفات آبدار طبیعی است و در چندین فرم بلوری یافت می‌شود. گچ را پس از استخراج از معدن مانند آهک به کوره می‌برند و تا دمای نزدیک به ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد گرما می‌دهند تا شماری از مولکول‌های آب تبلورش را از دست بدهد وبه فرم گچ قابل به‌کارگیری به عنوان مصالح ساختمانی و قالب گیری درآید. معمولاً گچ را با آسیابهای مخصوص به صورت پودر در می‌آورند و در کیسه‌ها یا به صورت فله به فروش می‌رسد. پودرهای گچ مرغوب باید کوچکتر از 0.15 میلی‌متر باشد.

 
در اکثر موارد ترکیب گچ و آب خالص برای کاربردهای مختلف استفاده می‌شود هر چند در موارد نیاز با اضافه کردن مقداری مواد مختلف می‌توان زمان سفت شدن آن را کاهش داد. مثلاً با اضافه کردن ۱٪ نمک طعام به مخلوط گچ و آب زمان سفت شدن آن زیاد می‌شود و اگر میزان نمک بیش از ۴ درصد شود زمان سفت شدن زیاد می‌شود. (تا ۳۰ دقیقه)

2CaSO4 · 4H2O
2CaSO4 · H2O + 3H2O

 
رنگ گچ به فرم طبیعی سفید بوده و ممکن است به دلیل ناخالصی‌های مواد آلی رس و اکسید آهن به رنگ‌های خاکستری، خاکستری مایل به آبی، صورتی یا زرد دیده شود. سنگ گچ دارای سیستم تبلور منوکلینیک، وزن مخصوص 2.32 و سختی 1.5 تا 2 می‌باشد. ژیپس در اسید کلریدریک و آب گرم به فرم محلول در می‌آید. سنگ گچ خالص دارای 20.9 درصد آب ترکیبی و 46/6 درصد SO3 و32.5  درصد CaO است.

 
خلوص سنگ گچ بر پایه درصد کانی ژیپس در آن تعریف می‌شود. بر پایه انجمن استاندارد مصالح آمریکا (ASTM)   دست‌کم خلوص مورد نیاز برای سنگ گچ در مواد صنعتی ۷۰ درصد ژیپس است در صورتی که بیش‌تر سنگ گچ‌های تجارتی و بازرگانی دارای ۷۵ تا ۹۰ درصد خلوص می‌باشند. نا خالصی‌های موجود در سنگ گچ بیش‌تر شیل، رس‌ها و کربنات کلسیم است.